پیامبر ص بعد از وفات اولین همسرش خدیجه با یازده زن ازدواج کرد که جز عایشه ک که دوشیزه بود، بقیه همگی بیوه زنانی سالخورده بودند. ۶ تن از همسرانش از قبیله قریش، ۵ تن از سایر قبایل عرب و یکی از آنها قبطی بود که مادر ابراهیم بود، پیامبر ص می*فرماید: «إذا ملکتم القبط فأحسنوا إلیهم فإنَّ لهم ذمه ورحماً»: «هر گاه [غلام یا کنیزی] قبطی داشتید به آنها نیکی کنید. زیرا آنان دارای پیمان و رحم هستند»[۱].

ازدواج ایشان با این زنان دلایل متعددی داشت از جمله:

1- دلیل دینی و تشریعی، مانند ازدواج ایشان با زینب دختر جحش ، اعراب در دوره جاهلی ازدواج فرد با همسر پسر خوانده*شان را حرام می*دانستند. زیرا معتقد بودند که همسر پسر خوانده همانند همسر پسر آن فرد است. پیامبر ص با هدف باطل ساختن این اعتقاد با زینب ازدواج کرد. خداوند می*فرماید: (الأحزاب: ۳۷).

« هنگامى که زید نیازش را از آن زن به سرآورد (و از او جدا شد)، ما او را به همسرى تو درآوردیم تا مشکلى براى مؤمنان در ازدواج با همسران پسر خوانده‏ هایشان -هنگامى که طلاق گیرند- نباشد; و فرمان خدا انجام شدنى است (و سنت غلط تحریم این زنان باید شکسته شود) ».

2- دلیل سیاسی برای مصالح دعوت و نزدیکی میان دل*ها و جذب عاطفه و علاقه قبایل:

پیامبر ص با بزرگترین قبایل قریش و قوی*ترین اقوام عرب پیوند خویشاوندی برقرار کرد. این روشی است که یارانش را نیز بدان دستور می*داد. پیامبر ص هنگامی که عبدالرحمن بن عوف را به دومه الجندل فرستاد به او فرمود: «إن أطاعوک فتزوج ابنه ملکهم»: «اگر از تو اطاعت کردند، پس با دختر حاکمشان ازدواج کن»[۲].

(Cl. Cahan)[3] می*گوید: ممکن است به علت شیوه تفکر امروزی ما بعضی از جنبه*های زندگی او باعث تزلزل و اشتباه ما شود. اتهامات و افتراها به شهوت دنیایی پیامبر ص اشاره دارد و اینکه پیامبر پس از وفات خدیجه با (۹) زن ازدواج کرد. اما حقیقت این است که بیشتر این پیوندهای خویشاوندی و ازدواج*ها دارای جنبه سیاسی بود و با هدف دست یافتن به دوستی و حمایت بعضی از اشراف، بزرگان و افراد قدرتمند قبایل انجام می*شد. علاوه بر این هر گاه انسان از طبیعت خود آنگونه که خداوند او را آفریده است استفاده کند، اندیشه عرب آن را به رسمیت می*شناسد و به آن احترام می*گذارد[۴].

3- انگیزه*های اجتماعی:

مانند ازدواج ایشان با همسر بعضی از یارانش که در راه انتشار دین خداوند از دنیا رفته*اند علیرغم اینکه این زنان مسن بوده*اند اما پیامبر ص به علت رحم و شفقت نسبت به آنها و بزرگداشت آنها و همسرانشان با آنان ازدواج می*کرد.

خانم (L. Veccia Vaglieri) نویسنده ایتالیایی در کتابی که در دفاع از اسلام نوشته است می*نویسد: پیامبر ص در دوران جوانی که غریزه جنسی در شدیدترین و قوی*ترین حالت ممکن قرار دارد و علی*رغم اینکه زندگی در جامعه اعراب که طلاق در آن بسیار ساده صورت می*گرفت، فقط با یک زن ازدواج کرد که آن هم خدیجه ک بود که چندین سال از او مسن*تر بود. و او مدت ۲۵ سال همسر و دوستدار راستین آن زن بود و تنها پس از وفات خدیجه و زمانی که سن ایشان به بیش از ۵۰ سالگی رسیده بود دوباره و با بیش از یک زن ازدواج کرد. در حقیقت هر کدام از این ازدواج*های پیامبر دارای انگیزه سیاسی یا اجتماعی بود.

از جمله این دلایل و انگیزه*ها می*توان به بزرگداشت و تکریم زنان پرهیزگار و برقراری پیوند خویشاوندی با بعضی از عشایر و قبایل با هدف ایجاد راه*های جدید برای انتشار اسلام اشاره کرد.

پیامبر ص با زنانی ازدواج کرد که به جز عایشه هیچ کدام از آنها دوشیزه، جوان و یا زیبا نبودند. پس آیا پیامبر ص مردی شهوت*ران بود؟

او یک انسان بود نه خدا. ممکن است علاقه و میل به فرزنددار شدن موجب ازدواج مجدد او شده باشد. او بدون آنکه درآمد فراوانی داشته باشد بار زندگی یک خانواده بزرگ را بر دوش می*کشید. اما او با آنان همواره روش مساوات و برابری کامل را در پیش می*گرفت و هرگز میان هیچ کدام از آنان با دیگران تفاوتی نمی*گذاشت. او با پیروی از روش پیامبران پیشین مانند حضرت موسی و … که گمان نمی*رود هیچ کس بر ازدواج*های متعدد آنها خرده گرفته باشد، عمل می*نمود. آیا علت این امر این است که ما جزئیات زندگی روزمره آنها را نمی*دانیم اما تقریباً از همه جزئیات زندگی خانوادگی پیامبر اسلام ص اطلاع داریم؟[۵].

توماس کارلیل (Th. Carlyle ) نویسنده مشهور انگلیسی در کتاب «قهرمانان» می*نویسد: برخلاف آنچه از روی ظلم و دشمنی [حضرت] محمد ص بدان متهم می*شود، او فرد شهوت*پرستی نبود. بزرگترین ظلم و اشتباه آن است که او را شهوت*پرست بدانیم و معتقد باشیم که او جز برآورده کردن نیازها و لذت*های خود هدف دیگری نداشت. هرگز! به راستی او چقدر از لذت*ها ـ هر چه باشند ـ دور بود![۶].

................................................
منبع :کتاب محمد رسول الله ص
تألیف: عبدالرحمن بن عبدالکریم الشیحه
ترجمه:إسحاق بن عبدالله دبیری العوضی
.................................................
[۱]- مصنف عبدالرزاق، ۱۰/۳۶۲ حدیث ۱۹۳۷۵٫
[۲]- تاریخ الطبری، ۳/۸۳٫
[۳]- در سال ۱۹۰۹ م به دنیا آمد. از دانشگاه سوربن فارغ التحصیل شد و به عنوان استاد در مدرسه زبان*های شرقی در پاریس تعیین گردید. سپس در سال ۱۹۴۵ به عنوان استاد در دانشکده ادبیات دانشگاه استراسبورگ مشغول به کار شد.
[۴]- قالوا عن الاسلام، دکتر عماد الدین خلیل ص ۱۲۶٫